Zgodnie z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa, autoklaw laboratoryjny do sterylizacji płynów musi być wyposażony w zabezpieczenie uniemożliwiające otwarcie go jeżeli temperatura płynów znajdujących się w jego komorze jest wyższa od temperatury wrzenia tych płynów w ciśnieniu atmosferycznym. Uwzględniając ryzyko, że w komorze mogą znajdować się naczynia hermetycznie zamknięte przyjęto wartość 80°C, jako temperaturę bezpiecznego otwarcia pokrywy przy procesach sterylizacji płynów. Należy przy tym pamiętać, że sterownik i blokada autoklawu powinny współpracować z elastycznym czujnikiem temperatury zanurzonym w naczyniu referencyjnym z płynem. Jeżeli sterownik autoklawu pracuje jedynie w oparciu o wskazania czujnika umieszczonego w komorze (a nie w płynie) rzeczywista temperatura płynu nie jest znana (a jest znacznie wyższa w czasie stygnięcia komory). Rozwiązanie takie jest niezgodne z przepisami a także bardzo niebezpieczne dla użytkownika!


Mierząc temperaturę procesu w naczyniu referencyjnym z płynem obserwujemy znaczne wydłużenie czasu trwania pojedynczego cyklu pracy w stosunku do czasu jaki obserwowaliśmy sterylizując w autoklawach „tradycyjnych”. Autoklawy starszej generacji, które nie miały sondy do zanurzania w naczyniu referencyjnym pracowały krócej ale sterylizowane w nich płyny często nie osiągały zadanej temperatury a także nie stygły do przepisowej temperatury 80°C. Obecnie sterylizowanie płynów w autoklawach bez sondy zanurzanej w naczyniu z płynem jest niedozwolone przez przepisy bezpieczeństwa. Nie znając rzeczywistej temperatury płynu autoklaw zwalniałby blokadę po ostygnięciu komory, gdy temperatura umieszczonych w niej płynów jest jeszcze zbyt wysoka. (np. Rozp. Min. Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dn 9.07.2003r W sprawie warunków technicznych w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (D.U. nr 135, poz 1269; norma PN-EN 61010-2-040-2007 p.7.106 i inne).

Żeby skrócić czas sterylizacji płynów, a tym samym nie narażać składników podłoży mikrobiologicznych na długotrwałe działanie wysokiej temperatury zaleca się wyposażanie autoklawów do sterylizacji podłoży mikrobiologicznych w systemy przyspieszające chłodzenie cieczy. Istnieje kilka rodzajów systemów chłodzenia stosowanych w autoklawach:

• chłodzenie płaszczem wodnym w nadciśnieniu - najczęściej stosowany system chłodzenia w laboratoriach mikrobiologicznych. Zasada działania: do komory autoklawu tłoczone jest sterylne, sprężone powietrze. Następnie przez płaszcz wokół komory autoklawu płynie woda chłodząca. Ściany komory ciśnieniowej ulegają schłodzeniu co przyspiesza stygniecie komory. Nadciśnienie w komorze zapobiega parowaniu i kipieniu płynów a także pozwala sterylizować płyny w naczyniach hermetycznie zamkniętych.

• chłodzenie natryskowe - najbardziej efektywny systemem chłodzenia. Zasada działania: jałowa woda znajdująca się wewnątrz autoklawu cyrkuluje w obwodzie obejmującym pompę, wymiennik ciepła i dyszę natryskową. Wsad jest zraszany wodą chłodzącą. Dodatkowo układ może być wyposażony w płytę rozpraszającą, która eliminuje bezpośrednie zraszanie wsadu.

• chłodzenie wentylatorem - chłodzenie przez nawiew powietrza z otoczenia na zewnętrzną powierzchnię ściany komory autoklawu. System ten może być stosowany tylko do naczyń otwartych (luźno zamkniętych). W wyniku schładzania komory, powstaje w niej podciśnienie, co powoduje obniżenie punktu wrzenia cieczy znajdujących się w komorze. Przegrzane ciecze wchodząc w stan intensywnego wrzenia gwałtownie parują i kipią. Może to powodować straty płynu do 15 - 20%  i zagęszczanie podłoży. Z tych względów stosowanie chłodzenia przy pomocy wentylatora nie jest zalecane.

Więcej informacji na temat zasad związanych z doborem wyposażenia autoklawów do sterylizacji podłoży mogą Państwo uzyskać uczestnicząc w szkoleniach organizowanych przez firmę De Ville Biotechnology. Szczegółowe informacje o szkoleniach można uzyskać klikając tutaj.